Стенографическiй отчетъ изъ судовой росправы
по дЪлу Ольги Грабарь и товарищей
Главная Движения Регионы Деятели Ссылки Отзывы Форум

"Стенографическiй отчетъ изъ судовой росправы по дЪлу Ольги Грабарь и товарищей."

Rambler's Top100

Двадцать второе засЪданіе
(7-го н. с. іюля; — начало въ 8 ч. 30 м. утра).
Продолженіе чтенія актовъ.

280

Въ началЪ засЪданія вопрошаетъ совЪт. Бушакъ подсидумую гжу. О. Грабарь о розкладЪ квартиры г-на Адолфа Дабрянского, о письмахъ ея, о сховку тЪхъже, о происходившей тамъ-же полицейской ревизiи и созженію пвсемъ при тойже ревизіи. Сознанія была неясны и потому поводу ставить прокуроръ внесеніе до Выс. Трибуналу о завозваніе до росправы яко свЪдЪтелей полицейского комиссара г-на Блайма и полицейского агента г-на Терлецкого, па то внесеніе согласились защитники и предсЪдатель

281

по поводу согласного заявленія обохъ сторонъ, объявляетъ, що свЪдЪтели сьи будуть завозваны - почемъ продолжаетъ чтеніе актовъ.

36) Допись окружного суда въ ПеремышлЪ отъ 22. февраля 1882 ч. 2414 съ карными актами въ справЪ г-на Мирослава Добрянского взглядомъ злочинства публичного гвалта. Стороны соглашаются лишь на содержанiе той дописи, которое звучить, що росходилося о стрЪленье до коровы одного селянина черезъ г-на Мирослава Добрянского, якъ та корова на грунтЪ А. Д. паслася, вслЪдствіе чего властитель коровы запозвалъ Мирослава до Суду а познЪйше отступилъ оть жалобы.

38) Odezwa tutejszej Dyrekcyi połicyi z dnia 2. listopada 1882 Nr. 339 co do osoby Iwana Sokołowa i jego pobytu we Lwowie.

Iwan Sokołów przybył do Lwowa 23. października 1881, zamieszkał w hotelu pod koleją, wyjechał ztąd 29. listopada pociągiem krakowskim do Czerteża, majątku p. Adolfa Dobrjańskiego, miał paszport wizowany przez ambasadora w Petersburgu, w którym było wyraźnie powiedziane, że Iwan Sokołów udaje się za granicę w celach naukowych. We Lwowie odwiedzał archiwum instytutu Stauropigiańskiego, bywał codziennie w bibliotece Ossolińskich, gdzie robił odpisy z rękopisów historycznych, zapoznał się z prof. Szaraniewiczem, ks. Pietruszewiczem, obcował z Płoszсzaтskim i Markowem, tudzież z Gierowskimi dr. Dobrzańskim (при томъ мЪстцЪ присуствовавшій на то время въ судовой салЪ г-нъ д-ръ Иванъ ДобрянскіЙ заявилъ голосно: to fałsz). Sokołów bawił także w Krakowie, ztamtąd pojechał do Petersburga.

39) Nota Dyrekcyi policyi z Wiednia o pomieszkaniu Włodzimierza Naumowicza we Wiedniu.

40) Zeznania Bazylego Kowalskiego. Adolfa Dobrzańskiego zna od r. 1863, poznał go w Przemyślu, gdy swego syna Mirosława do gimnazyum zapisywał. Później w roku 1881 przyjechał do Lwowa, gdzie do kasyna przychodził. P. Olgi Hrabar nie zna.

41) 42) 43) Zeznania Amalii Ехnеr, stróżowej w kamienicy, gdzie Włodzimierz Naumowicz mieszkał, tudzież zeznania Jakóba Tapfera, u którego mieszkał p. Włodzimierz Naumowicz i zeznania Antoniego Wenkerutti — wszyscy korzystnie wyrazili się o Włodzimierzu Naumowiczu.

44) Odezwa Prezydyum Namiestnictwa we Lwowie z 7. marca 1882 1. 1840 do tutejszego Sądu z dwoma doniesieniami. Doniesienia żandarmów, że chłopi czytają ruskie gazety, które im daje ks. Naumowicz i że ks. Naumowicz ma wielki wpływ na chłopów.

По gрочитанью того о. Наумовичъ забЪраетъ голоcъ.

Będąc parochem w Strilczu zajmуwałem się już pszczelnictwen, doprowadziłem tam do 600 pni. To wszyscy wiedzieli, i tam przyjechał do mnie Mikołaj Owczar z trzeciej wsi, chciał zobaczyć moją pasiekę i stebnik, był cały dzień u mnie i ztąd poszła nasza znajomość. Poznałem go jako człowieka uczciwego, powiedział mi, jak zaczęli ludzie czytać moje pismo, cała gmina wytrzeźwiła się. Później, gdym się sprowadził do Skałatu, przyjechał do mnie, powiedział, że ma już swoje dzierżony. Mój syn ma swój aparat fotograficzny, kazałem go odfotografować i dałem go do mojej gazety na wzór dla drugich, żeby wiedzieli drudzy i także za jego przykładem poszli. Straszna zbrodnia, którą mnie zarzucają, w tem doniesieniu — a to, że ja wziąłem sobie za zadanie lud z ciemnoty podnieść, i z powodu tego żandarm robi do władzy doniesienie.

45) Zeznania Geza Mocsary, adwokata na Węgrzech o znajomości z p. Adolfem Dobrzańskim.

46) Spis listów do pana Dobrzańskiego od 4. lutego do 8. marca 1882 na tutejszej poczcie nadanych.

47) Relacya generalnej komendy wojskowej we Lwowie o fortyfikacyach w Zaleszczykach. (Уже было читано).

48) 49) 50) Zeznania Gustawa Cseley, Franza Ehrenheim i Michała Ujfalussy o stosunkach familijnych p. Adolfa Dobrzańskiego, o panslawistycznych agitacyach nie wiadomo nic, przeciwnie podnoszą dobry i spokojny charakter tegoż.

51) Później będzie czytane.

52) Nota Dyrekcyi poczt w Wiedniu o listach do p. Włodzimierza Naumowicza.

53) Później będzie czytane.

54) Zeznania Ambros Szekeruk, aptekarza w Homonna na Węgrzech, zna p. Adolfa od 7 lat, korespondencyi żadnej nie prowadził, bliższych wiadomości o stosunkach nie posiada.

55) Nota Dyrekcyi policyi w Krakowie o Iwanie Palmowie, o jego pobycie i odjeździe z Krakowa.

56) 57) i 58) P. Prokurator zrzekł się odczytania.

59) 60) 61) Zeznania kolegów p. Włodzimierza Naumowicza, korzystne dla tegoż.

62) Już czytano.

63) i 64) Nie posiadają żadnej wiadomości o stosunkach pana Adolfa i. Mirosława Dobrzańskiego.

65) Doniesienie Dyrekcyi policyi we Lwowie dodatkowe o Iwanie Palmow, że zajechał do hotelu i bywał w wiedeńskiej kawiarni.

66) Odezwa prok. ze Stanisławowa uwiadamia, że „Господарь и Промышленникъ" czysto gospodarczej treści. Styl i mowa zaledwie od mowy zwykłej różne. Roczniki odseła.

282

Odezwa prokur. z Kołomyi. Przesyłając rocznik „Пріятеля дЪтей" z 1881. Pismo ludowe w języku ludowym. W r. 1880 pisało „ruski" a 1881 „russki." Są słowa rosyjskie jak величаеся, не сомнЪваеся, откровенно, получити, намЪреніе.

Д-ръ Дул. Jabym prosił o skonstatowanie, czyje te uwagi?

Пред. Przez rossyjskiego tłumacza p. Szydłowskiego podane.

Д-ръ Искр. Jabym prosił, zkąd wszedł p. Szydłowski jako tłumacz?

Пред. Przez Prokuratoryę państwa wezwany.

Прок. Ja muszę wyznać, że Prokuratorya dostała pisma i dzienniki i dała sędziemu śledczemu na ogólny wniosek do zbadania, czy treść rossyjska.

Пред. Jest wyraźnie: Udzielam sędziemu śledczemu z wyjaśnieniem o zbadanie języka treści.

Д-ръ Искр. Na uwagę p. Prokur, pozwolę sobie uwagę zwrócić mianowicie na artykuł ustaw zasadniczych, według których nauka jest wolną i nie może być przedmiotem dochodzeń i tak Prokuratorya, jak Sąd nie są uprawnione do tych rzeczy.

Пред. Та uwaga do ostatecznych wywodów.

Д-ръ Дул. Zastrzegam sobie zażalenie, że odczytano akt, który w akcie oski nie był.

Пред. Było powiedziane: Sammt Beilagen.

Д-ръ Дул. Nie z. Kołomyi.

Пред. Proszę zanotować.

Mарк. W tych słowach naprowadzonych jako rossyjskie, ja widzę język małoruski, prosiłbym o skonstatowanie, czy pan tłumacz zna galicyjski ludowy język, bo być może, że nie zna, a wtedy nie może sądzić.

Д-ръ Искр. Jabym prosił o skostatowanie, że te same pisma, które w urzędowych aktach wiedeńskiej policyi uznane zostały jaki małoruskie, tu zostały w tłumaczeniach urzędowych uznane jako rossyjskie. Mianowicie odnosi się to do pism znalezionych u p. Włodz. Naumowicza.

Пред. Nie zrozumiałem, co pan chce. oznacz p. dokładnie, które pisma?

Д-ръ Искр. Te dwa w sprawozdaniu z wiedeńskiej Dyrekcyi policyi cytowany a u pana W. N. znalezione. Tam jest „in kleinrussischer Sprache." Te same zostały tu przetłumaczene przez zaprzysiężonego tłumacza, który je uznał za rossyjskie. Jabym prosił o skonstatowanie, że język małoruski czysty bez naleciałości przy niektórych tłumaczeniach został nazwany z góry rossyjskim.

Пред. Ja konstatuję tutaj, że na tych wszystkich tłumaczeniach pism do Wl. Naum. wszędzie pisano tylko „tłumaczenie" (перекидаетъ картки), „za wierność przekładu" i td. a nigdzie nie ma dodanego „z rossyjskiego."

Д-ръ Искр. Ale jest napisane tłumaczenie a ponieważ on jest tłumaczem rossyjskiego języka, węc nie ulega wątpliwości, że nie tłumaczenie z małoruskiego.

Пред. Nie można skonstatować, żeby było z rossyjskiego.

Прок. Oczywiście zastanawia mnie pan Obrońca, że gdy tyle mamy do czynienia takie podnosi kwestye. Tu muszę podnieść, że nadchodziły pisma masami skoropisem, a więc zrozumiałem, że widząc tyle korespondencyj w rossyjskim języku oddawałem takowe tłumaczowi zaprzysiężonemu, oddano więc i pisma Wł.Naum. Może być, że jedno i drugie w małoruskim języku, a on je przeczytał pomimo tego. Zresztą on jest tutejszy i umie doskonale i ruski język, więc nie dziw, że tłumaczenie doskonałe.

Д-ръ Искр. Na wyrażenie zdziwienia muszę odpowiedzieć. Trudno by p. Prokurator, który skarży, wiedział co mam bronić. Zresztą jeżeli chodzi o nas, to na co tyle czytać, zgódźmy się, by nic nie czytać i sprawa będzie skończona, bo i tak już wszyscy zmęczeni.

Вл. Наум. Ta pomyłka z mojej przyczyny. Rozchodzi się o wyrażenie „ruthenisch" i „russisch." Do mnie przyszedł dr. Spilhacek, który nie rozumiał wcale ruskiej mowy, tylko mnie się pytał, jak pisano.

Пред. Odezwa Prokuratoryi państwa w Kołomyi. Tu jest skonfiskowany „Историчеекій катехизмъ." Zeznania ks. Justyna Źeleсhowskiego: О. Юстинъ Желеховскій изъ Вышаты, гр. кат., въ ПеремышлЪ, знаетъ А. Добряяского отъ 1849 р. изъ Перемышля. Въ 1865 г. позналъ и сына въ ПеремышлЪ. А. Добрянскій далъ сына до 7. клясы, а наветъ у него на квартирЪ yмЪстилъ. Вступалъ до него въ 1875 г. Маркова изъ виду знаетъ, во. ЛьвовЪ его позналъ не говорялъ съ нимъ, „Проломъ" предплачивалъ черезъ другіи руки. За знакомство съ A. Д. было его становище даже загрожено, „але я не зналь, ща то такій небеспечный человЪкъ."

Добр. Noch vor 10 Jahren, als ich von Ungarn reiste und dazu als Hofrath, legte man schon zur Last einem Menschen, dass ich mit ihm sprach.

Пред. Nr. 69) Co do konfiskaty „Allgemeine Zeitung." Nr. 258, Zeznania Konstantego Ikałowicza.

Прок. Proszę o skonstatowanie.

Пред. Знаетъ В. Н. еще изъ Коломыи изъ I. кл. потомъ его видЪлъ ажъ въ ВЪнЪ на университетЪ, бо ся записавъ до „Січи". Бувъ у В. Н. по вкладку разъ. В. Н. бувъ у него колька разы, але мова була о филисофiи.

283

72) Odezwa Dyrekcyi policyi z 5. kwietnia 1882. List francuski Madame W. Hrabar Chalons, u p. O. H. znaleziono. Pisano do ks. Cybyka i do Chalons jedną ręką.

Прок. Ist das nicht dieser Brief der bei Revision beanstandet ist?

О. Гр. Nein.

Прок. Und wie kamen Sie in Besitz dieses Briefes?

О. Гр. Zufallig im Zeitungsblatt.

Сов. Буш. Bei der Revision ist der französische Brief beanstandet worden?

О. Гр. Ja.

Прок. Z jakiej daty stampilia pocztowa ?

Пред. Nie można odczytać.

Прок. Nie można odczytać?

Пред. Data w Petersburgu 26. grudnia 1881.

74) Von der Strafabtheilung des Budapester Strafgerichtes. Пишетъ о Раковскомъ. — Протоколъ въ БудапештЪ на нЪмецкомъ языцЪ съ адв. Palfy. Знаетъ г. BЪpy и г. Томицку. Ъздилъ въ дЪлЪ купна Чертежа съ бр. Бенгаймъ. Balius Behcse купилъ за 200.000 злр. а далъ 40.000 злр.

Буш. Haben Sie ein Gut in Galizien gekauft?

Добр. Ich habe ihm gesagt, dass ich nach Galizien reise und er glaubte, dass ich schon gekauft habe— Kontrakt übrigens kam nicht zu Stande und ich kaufte gar nicht.

Пред. 75) Note des Strafgerichtes zu Wien. Протоколы: Терлецкого, Волоса, Латынского, Шварца, Левицкого. ВсЪ члены „Буковины" относительно В. Наумоввча: Съ ними ничого не говорилъ В. Н. о политицЪ.

Прок. Przy przeczytaniu zeznań wiedeńskich akademików nie zauważałem, by z którym p. mówił o soсyaliźmie, a przecież pana do tego używał Mir. Dobra, i pan za to pobierał 50 rubli Tu właśnie jest Terlęcki, który tem studyum zajmuje się, a p. nie starał się zawiązać żadnej rozmowy z nim w tej gałęzi.

В. Наум. Ja właśnie mówiłem, że nie znałem wiedenskich stesunków; dla tego właśnie prosiłem jednego kolegę, a Terleckiegp tylko dwa razy widziałem.

Пред. Więc pan pisał nie wiedząc co?

B. Hаум. Ja odpisywał, co mi napisali.

Пред. 81) Zeznania Juliana Stawrowskiego z Czerteża: Первый разъ позналъ А. Добрянcкого у епис. Товта, где прійшоль пожичити грошей. Говорено по мадярски а коли началъ А. Д. по русски и Ставровскій добре говорилъ, то такъ подобалося А. Д., що далъ ему Чертежь. А. Д. экономисть запалений — любилъ, щобы люде говорили по русски и свого обряда держалися. При богослуженiяхъ за ЦЪсаря выступалъ въ парадЪ. Былъ въ Eperies съ Мирославомъ, а потомъ досталъ въ Mezö-Laborcz феологичныи книжки изъ Россіи. Переводилъ на русскій языкъ. Отъ О. Гр. только нЪмецкіи книжки доставалъ. Маркова видЪлъ на богослуженію съ Геровскимъ, которыхь ему представлено. Марковъ просилъ о статьи для „Пролома."

Добр. Das muss ich nur hervorheben, dass ich immer politische Loyalitat zeugte, wenn ich bemüht war, die kaiserl. Feier zu feiern. (все прочее потверджаетъ).

Прок. Ist es Ihnen bekannt, dass es russische Katechismen waren?

Добр. Nein. Einmal nur bat er mich an den Sohn zu schreiben, aber ich sagte ihm: „Schreiben Sie selbst, denn gern schreibe ich nicht.

Прок. Aber die Katechismen und theologisсhe Bücher ?

Добр. Im Sommer war er immer im Felde — vielleicht sagte er mir etwas, aber ich weiss nicht.

Предc. 80. Zeznania Józefa Lewickiego. Prosił Markowa o adres do Lewickiej, chcąc ją prosić o zapomogę.

Zeznania Borysiewicza z Boryni. Wstępował A. Dobrzyński jadąc do Dukli, o polityce nie było mowy. Prołomu nie trzymam.

Марк. Ja zauważam, że zeznają, że nie trzymają czasopisma „Prołom." Czy było może dochodzenie, kto czyta „Prołom?"


44. СвЪдЪтель:
Karol Bleim,

с k. komisarz policyjny, ze Stryja, rz. katol., żonaty, ojciec 2 dzieci, zna tylko Włodzimierza Naumowicza.

Присягаетъ на польскомъ языцЪ.

Предс. Proszę nam powiedzieć przebieg rewizyi dnia 23. stycznia — w którym czasie i jąk to przyszło do tej rewizyi ?

Бл. Pan dyrektor policji kazał przyaresztować p. Mirosława Dobrzanskiego? jako agitatora panslawistycznego, tem bardziej, że był poszukiwany za zbrodnię o gwąłjt publiczny. Przybrawszy sobie 3 strażników policyi, dnia 22. o godzinie 9. rano przybyłem do pomieszkania p. Adolfa Dobrzańskiego. Pan dyrektor miał pojęcie, że Mirosław Dobrzański jest w pomieszkaniu ojca. Spytawszy się lokaja, czy jest p. Mirosław, dowiedziałem się, że nie ma nikogo, prócz p. hofrata i p. Olgi Hrabar. Przeszedłem przez jadalny pokój i zobaczyłem, że są dwa wychody, więc postawiłem 2 rewizorów tamże. Potem przeszedłem trzeci pokój i pytam się, gdzie właściwe pomieszkanie. Lokaj mi okazuje

284

р. A. Dobrzańskiego, który mię zapytał, czem jestem. Ja mu powiedziałem, że mam mandat ścigania jego syna. Pan A. Dobrzański powiedział mi, że syn jego w Petersburgu, lecz ja na to: że muszę całe pomieszkanie przeszukać. Ztąd więc udałem się do salonu i tu zobaczyłem p. Hrabar, która przy biórku siedziała. W piecu palił się ogień. Na progu stał w przedpokoju Terlecki. Przeszedłem tylny pokój i pytam się lokaja, czy był p. Mirosiaw i gdy się tak z lokajem rozmawiam, przynosi mi Terlecki listy na wpół spalone i ja zobaczyłem, ze są one z Petersburga, więc nie miałem potrzeby dalej szukać, ale właśnie wpadłem w podejrzenie, dla czego właśnie teraz pali. Pytam się p. Olgi Hrabar, dla czego paliła, ona na to, że jej zwyczajem jest listy palić. Pytam, dla czego właśnie teraz ? Wtedy przystąpiłem do biorka i zobaczyłem, że jest więcej listów, więc powziąłem przekonanie, że p. Olga Hrabar dostawała listy do doręczania drugim osobom, których tylko początkowe litery były. Myślałem, że musi byc cos podejrzanego, kiedy tylko poczatkowe litery i to mię upoważniło i p. hofrata wziąć na oko i kazałem jednemu rewizorowi, żeby uważał na p. hofrata, żeby coś nie usunął, bo myślałem, jeśli coś podejrzanego, to wtedy podejmę rewizię i u niego. Nie znalazłem nic, więc zabrawszy listy p. O. Hrabar, odszedłem. Zrobiłem następnie spis papierów i oddałem p. dyrektorowi. Za tydzień byłem znowu na rewizyi i wtedy właśnie przyniósł listonosz list z Petersburga, który p. O. Hrabar po przeczytaniu oddała mi i ten list także oddałem panu dyrektorowi policyi.

Предc. Tu jest plan pomieszkania. Переглядаютъ плянъ и запитують Блейма, куда ишолъ и що где было. Блеймъ отвЪчаетъ на вое, але часто ошибается. — Tu są listy od p. Mir. Dobrzańskiego, niektóre nadpalone i inne nienaruszone, czy te oałe listy nie nadpalone z pieca, czy z biórka?

Бл. W piecu był żar okropny i jeżeli jakieś papiery były, to pewnie spaliły się — zresztą ja dostałem listy nadpalone wszystkie.

Д-ръ Искр. Na co pan postawiłeś Terleckiego na progu?

Бл. Aby p. Mir. nie uciekł.

Д-ръ Искр. То paneś mu nie polecił wchodzić na własną rękę do sypialni pani Olgi Hrabar?

СвЪд. Przy komisyi, rewizyi, nie można dawać instrukcyj, co kto ma robić. Ja mu kazał stać.

Д-ръ Искр. Gdy р. wrócił z listami, co robiła p. O. Hrabar, czy była zmieszaną ?

СвЪд. Siedziała na sofie, ale nie zauważałem pomieszania, powiedziała tylko, że pali wszystkie listy. Ja wtedy zabrałem inne listy z szuflady.

Д-ръ Дул. Mandat był szukać p. Mirosława — na jakiejże podstawie pan komisarz opierał się przy rewizyi ?

Предс. Uchylam to pytanie.

Д-ръ Дул. Dla mnie jest to bardzo ważne, bo ja sądzę, że nie było najmniejszej podstawy do rewizyi. — Proszę o zanotowanie.

Д-ръ Искр. Jabym prosił p. przewodniczącego o skonstatowanie, że miał polecenie aresztować р. М. Dobrzańskiego, jako agitatora panslawistycznego, zwłaszcza, że był za nim list gończy.

Добр. Ob er jetzt glaubt, ob es möglich wäre, dass meine Tochter geahnt hätte, dass der Polizist da ist, denn es war unmöglich, dass meine Tochter auch geahnt haben konnte, dass jemand von der Polizei vorhanden war.

Предc. Czy mówił p. komisarz z p. O. Hrabar ?

СвЪд. Nie, tylko przyszedłem.

Д-ръ Искр. Gdyś p. zostawił agentów, czyś p. nie polecił zawiadomic o przedsiębranej rewizyi domowej.

СвЪд. Nie, bo nie miałem polecenia do tego.

Предс. Sie haben gesagt, dass ein Beamter von der Polizei da ist.

Ольга. Nein, der Vater hat's gesagt.

Добр. Ich habe gesagt, es ist der Herr Commissär.

Прок. Proszę o zanotowanie

Добр. Sie sind gekommen und mit Ihnen sprach ich und im Augenblicke, wo Sie mir gesagt haben, wesshalb Sie gekommen sind, habe ich meiner Tochter zugerufen, das ist der Herr Commissär von der Polizei.

СвЪд. Das ist möglich.


45. СвЪдЪтель:
Julian Terlacki,

z Jaworowa, gr. kat., 41 lat, żonaty, rewizor policyi, nie karany.

Присягаетъ на польскоиъ языцЪ.

Предс. Pan byłeś na rewizyi z panem komisarzem Bleimem, niech mi pan opowie cały przebieg sprawy?

СвЪд. Ja sobie nie przypominam, w którym dniu to było. Mnie wezwano na rewizyę, lecz ja nie wiedziałem dokąd. Udałem się z panem komisarzem ulicą Łyczakowską i przyszedłem do p. hofrata i tu dostałem polecenie, by nikogo nie wypuścić. Pan komisarz przyszedł do przedpokoju, potem do jednego, drugiego i trzeciego pokoju, a dalej sypialni p. O. Hrabar.

285

Miałem zlecenie stać, żeby nikt nie wyszedł z pokoju, na progu między sypialnią a salonem, a drzwi były otwarte. Pan komisarz poszedł do p. Adolfa Dobrzańskiego, nie długo tam bawił i wszedł do salonu, a gdy był w salonie, p. O. Hrabar spacerowała po pokoju obok stolika, a schreibtisch stał osobno.

Предc. Czy mówił p. komisarz z p. O. Hrabar?

СвЪд. Coś mówił, ale ja nie słyszałem.

Ольга. Er hat gesprochen.

Предс. Во pan komisarz mówił, że nie mówił. Jakże z tymi listami?

СвЪд. То było wtenczas, jak p. komisarz wszedł do pokoju, gdy obszedł wszystkie pokoje. Były wszystkie drzwi poobstawiane. P. komisarz wszedł do salonu, gdzie była szan. p. O. Hrabar, po сo nie wiem, potem do p. A. Dobrz.

Maев. Był 2 razy w pokoju p. Adolfa Dobrzańskiego ?

СвЪд. Raz, gdyśmy przyszli, jeszcze spał.

Буш. Gdy p. stał na progu, widział pan p. O. Hrabar?

СвЪд. Widział i ona mię takie.

Буш. A p. Bleim poszedł do sypialni p. O. Hrabar i do salonu, a potem do pomieszkania p. hofrata? (Шмеръ въ залЪ — звонокъ).

Предс. Powiedz p. tylko o listach.

СвЪд. Gdy р. Bleim był w pokoju, wtedy р. O. Hrabar wyjęła listy z za pazuchy i rzuciła do pieca. Wiele ich było, nie wiem, ale zdaje mi się, wszystkie były nadpalone.

Предс. Zkąd p. komisarz się dowiedział ?

СвЪд. Во właśnie wchodził do salonu.

Литв. Stojąc na progu nie zauważałeś р., by p. Olga Hrabar zbliżała się do biórka i wyjmowała co?

СвЪд. Nie przypominam sobie, — tylko spacerowała po pokoju, ale nie koło biórka.

Литв. A wyjęła listy z za pazuchy?

СвЪд. Tak jest pod przysięgą.

Предс. (пригласивши Блейма). Proszę р. komisarza, jest pewne nieporozumienie, co do zeznań pana i Terleckiego — on mówi, żeś p. przyszedł do przedpokoju, potem do jadalni i sypialni, jego zostawił p. przy drzwiach, a ztąd do kuchni, nareszcie wrócił p. do salonu, rozmawiał p. z O. Hrabar i poszedł do p. A. Dobrzańskiego, a później, gdy on pochwycił te listy, p. komisarz nadchodził z tego pokoju.

СвЪд. рушаетъ раменами.

Буш. То znaczy, gdy on na progu stał, więc p. byłeś wprzód w salonie, nim w pomieszkaniu p. hofrata.

Добр. Er war bei mir zuerst.

Предc. Р. komisarz powiada, że nie rozmawiał z p. Olgą Hrabar, a p. Terlecki i p. O. Hrabar powiadają, żeś p. rozmawiał.

СвЪд. Możem powiedział „dzień dobry."

Предc. Więc p. sobie nie przypominasz, bo p. komisarz mówi, że wprzód był u p. Dobrzańskiego ?

СвЪд. Ja wiem, że wprzód w salonie.

Предс. Haben Sie den Terlecki gesehen ?

Ольга. Nein. Ein Theil der Thüre war zu.

Добр. Ich werde gleich erklären. Es ist ein Schlafzimmer und es war noch finster, also möglich, dass er sie gesehen hat, sie aber ihn nicht, denn wenn man auch auf der Schwelle steht, so sieht man nicht.

Mаев. Р. Terlecki pzwiada, żeś p. nadszedł, gdy listy on wyjął?

СвЪд. Niech sobie р. komisarz przypomni. P. komisarz był w pokoju p. hofrata, a ja listy dałem w salonie.

Maев. Nie uważał p. zakłopotania p. O. Hrabar?

СвЪд. Nie, spokojnie spacerowała.

Maев. Daleko ona była od pieca?

СвЪд. Nie — chodziła środkiem pokoju i idąc przyszła do pieca.

Maев. Сzy rzuciła kryjac sie przed panem i czy spiesznie?

СвЪд. Nie, widziałem dokładnie, jak rzuciła, a ja zaraz skoczyłem do pieca.

Maев. A wtedy nic nie robiła?

СвЪд. Nie, tylko zbladła.

Предс. Tam są cztery nadpalone, a trzy całe listy.

Буш. Warum hatten Sie bei sich die Briefe? Wie kam es, dass Sie Briefe im Busen hatten ?

Ольга. Es ist unmöglich.

Прок. Proszę zanotować, że nie można przekonać.

Д-ръ Искр. A zatem miał р. dwóch rewizorów ?

Бл. Trzech, jeden w ganku, jeden w salonie, jeden w kuchni.

Д-ръ Искр. A paneś nie dał polecenie przypatrywać się?

Бл. Trudno.

Д-ръ Искр. Panie Terlecki, paneś stał na drzwiach i zastałeś p. O. Hrabar, chodzącą w negliżu, — ona kobieta, — nie zrobiłaż ona żadnej miny, gdyś p. przyszedł?

СвЪд. Przysięgam na Boga, że mnie widziała.

Д-ръ Искр. I ona nic nie pytała ?

СвЪд. Nie.

Д-ръ Искр. Во to dla mnie dziwne, że widzi się człowieka cudzego z taką obojętnością. P. Terlecki, czy rzuciła listy p. O. Hrabar po rewizyi domu?

СвЪд. Przed rewizyą.

Д-ръ Искр. Pan mnie nie rozumie. Była rewizya za Mirosławom, a potem dopiero ona

286

СвЪд. Pan mnie zapytuje, a ja nie jestem poinformowany z tego (веселость) ja nie wiedziaiem, czego my idziemy, ja miałem tylko zlecenie stać, by kto nie uciekł.

Добр. Er sagt also, dass er hingestellt war, dass Niemand herausgehe.

Прок. Jabym prosił o skonstatowanie sygnatur popalonych i niepopalonych listów.

Пред. Tu jest 7 listów. Nadpalone Nr. 1, 3, 5, 7, całe 2, 4, 6. Całe nadane w Petersburgu 23. grudnia (5/1), 24. grudnia (6/1), 31. grudnia (12/1), і odebrany we Lwowie 14. stycznia.

Д-ръ Луб. Na wniosek co do odczytania tego listu. Ten list udowadnia, że p. Mirosław Dobrzański koresponduje w celach dziennikarskich, więc prosiłbym, żeby go w całości odczytać.

Д-ръ Искр. Jabym prosił, żeby szanowny zastępca c. k. prokuratoryi powiedział, zkąd dostał list dzisiaj?

Прок. Z dyrekcyi policyi.

Д-ръ Искр. Prosiłbym o zanotowanie, że do dzisiaj był w dyrekcyi policyi.

Пред. List ten datowany 15. stycznia St. Petersburg, a druga stampiglia 16. stycznia. Lemberg 31/1, a datowany wewnątrz 12. stycznia 1882.

Sagen Sie mir Fr. v. Hrabar, zu Anfang und zu Ende ist dort die Entschuldigung, dass er so lange nicht geschrieben hat, es zeigt sich aber, dass die Correspondenz sehr rege war.

Ольга. Ich habe 10 Tage früher an ihn geschrieben.

Добр. Im Jänner habe ich seit 19. Janner von Russland nur 2 Briefe und von Ungarn 1 Brief bekommen.

Пред. Hier ist Datum 15 und 16 Jänner in Petersburg.

Пpок. Es wurde an Fr O. Hrabar laut saisirte Recepisse 1, 2, 7, 8, 10, 13, 15, und Sie an ihn 1, 4, 7, 8, 9, 12, 13, 15, 26, und 31, ja also geradezu in letzten Tagen Jänners geschrieben.

Пред. Vom 31. Jänner wird dieser hier?

Добр. Das wird der vom 26., und der vom 31 wird auf der Postdirektion sich finden, weil ich in der zweiten Halfte nur 2 Briefe bekommen habe.

Пpок. Dieser Brief ist datirt 12. Jänner und aufgegeben 15. Jänner und hat eine zweite Poststampiglie vom 16. Jänner, vielleicht auf der anderen Bahn — denn andere Briefe wurden am nachsten Tage bestellt. Polizeirevision wiar 21. Jänner und der Brief war am 24. Jänner geschrieben, — haben Sie etwa den Bruder verständigt ?

Ольга. Ich nicht.

Прок. Nach Czerteż telegraphirten Sie?

Ольга. Ich nicht.

Прок. Sie haben mit dem Bruder correspondirt und Sie sagten, ich werde gar nichts angeben, obwohl Sie Zeitungscorrespondentin waren. Unmittelbar nach der Revision, weist er Ihnen das „Programm" vor, er schreibt: „ich habe soviel zu thun, mit Londonern und Lembergern Correspondenten weniger," mir kommt es vor, dass es Information zur Vertheidigung war.

Пред. Proszę o krótsze pytania.

Ольга. An mich?

Прок. Wie klären Sie dies auf ?

Ольга. Er schreibt mir so, um sich zu entschuldigen.

Пред. Warum in diesen Sachen, die in anderen Correspondenzen nicht vorkommen, von Redaction, Correspondenzen, Beschäftigung, was in anderen Correspondenzen nicht vorkommt.

Ольга. Er schrieb fruher nicht.

Буш. Aber deswegen ist auch der Verdacht, dass er sogleich nach der Revision schrieb.

Ольга. Ich weiss nicht.

Добр. Der Herr Staatsanwalt behauptet, dass Mirosław davon wusste, ich möchte bitten um Constatirung in den Akten, ob er wusste, oder nur meinte.

Прок. Ich habe gesagt, dass ich glaubte.

Предс. Dieselbe Frage war auch vom Gericht gestellt.

Д-ръ Искр. Fr. v. Hrabar. Es steht fest, dass der Brief in Petersburg d. 27. aufgegeben war, hier kommt er den 31. also in 4 Tagen. Ich glaube, dass dasselbe auch retour geschieht, — ich frage aber, wie viel Tage braucht ein Brief, dass er von Lemberg nach Petersburg gelange.

Ольга. 4 bis 5 Tage.

Предс. Ja konstatuję, że ten list nadany 31. stycznia (12/2) a tutaj był 14. lutego, a więc 3 dni czasu a tamten był nadany 15. stycznia, a wedle drugiej stampiglii 16. stycznia.

Д-ръ Искр. Ponieważ р. prokurator robi różne wywody, sądzę, że stampilii 15 nie zrobiła p. O. Hrabar, więc jeśli jest stampilia 15, oczywiście list 15. nadany. Fг. Hrabar, haben Sie аn Ihren Bruder telegraphirt ?

Ольга. Nein, übrigens man kann im Telegraphenbureau befragen.

Д-ръ Искр. Jabym prosił o skonstatowanie, że w tym czasie nie było żadnej depeszy do Mir. Dobrzańskiegó, bo mnie chodzi o unieważnienie, że była możliwość, że Mir. Dobrzański był zawiadomiony.

Предс. W tej chwili nie mogę sobie przypomnieć.

Д-ръ Искр. Mnie się wydaje niemożliwem, bo 22. rewizya, więc gdyby doniesiono, to doszłoby 26, 27., 28. Fr. v. Hrabar, Sie haben zugestanden, dass Sie oft Correspondenzen zwischen dem Bruder

287

und anderen Personen vermittelt haben, ich frage, ob Sie, wenn Sie andere Briefe schickten, gleich selbst schrieben, oder ob Sie manchmal nicht schrieben.

Ольга. Ich meine, dass ich immer schrieb.

ЗасЪданіе закрыто въ 2 1/4 часовъ пополудня.


" Стенографическiй отчетъ изъ судовой росправы по дЪлу Ольги Грабарь и товарищей."

Украинские Страницы, http://www.ukrstor.com/
История национального движения Украины 1800-1920ые годы
Rambler's Top100